Omgaan met werkdruk

Wat is nou werkdruk in het onderwijs en hoe ga je er mee om? De één gaat goed op de werkdruk van lijstjes en taken die hem te doen staat. De ander heeft genoeg aan de enige taak van de dag en zij gaat minder makkelijk door op druk. Ik heb het over werkdruk. Een heel grote rode draad in het uitoefenen van onderwijswerkzaamheden en zeker ook niet meer weg te denken in andere beroepen waar zorg bij komt kijken. In dit blog neem ik je mee in praktische tips, maar ook een stukje mentale steun voor als je werkdruk ervaart en hoe je hiermee om kunt gaan.

Prioriteiten stellen

Het is een inkoppertje om hiermee van start te gaan, maar het stellen van prioriteiten bij werkdruk staat met op stipt nummer één.
De meeste lezers zijn docent of leerkracht en je hebt gedurende je werkdag hoofdzakelijk de taak van lessen geven. Hier gaat grotendeels van je tijd naartoe en vraagt ook genoeg tijd om weer voor te bereiden. Begrijp me niet verkeerd: Er ‘moet’ nog zoveel meer, maar je mag het voorbereiden van je lessen en het geven daarvan meteen als prioriteit stellen.

Planning maken

Ben je van de to-do lijstjes? En komt deze maar niet af? Bij werkdruk streep je genoeg werkzaamheden weg, maar er komen ook steeds nieuwe taken bij.
Of zijn het werkzaamheden die bij je dagelijkse gang horen? Zet alle taken en bezigheden op een rij en plan deze voor een maand in?
Het liefst op groot formaat. Je kunt alles opschrijven en vooruit denken, bijstellen en daadwerkelijk op het geplande moment uitvoeren. Dit levert veel voldoening op na een werkdag en het geeft overzicht in wanneer je welke werkzaamheden uitvoert.

Lange dagen, korte dagen

Dit punt komt uit persoonlijke ervaring en is toe te passen op een fulltime functie en een parttime functie. Nadat je prioriteiten en planning in orde zijn, kun je ervoor kiezen op één of twee dagen lange dagen te maken. Op deze dagen maakte ik tijd vrij voor oudergesprekken, een nakijkmarathon of een middag voorbereiden voor de volgende periode. Om werkdruk te verdelen, geeft een middag met meer werkuren meer lucht dan elke middag na
schooltijd druk te zijn met van alles en nog wat. Ik plande een vaste middag voor oudergesprekken, een vaste middag voor vergaderingen en een vaste
middag om langer te werken met voorbereiden. Zet het weg in je planning en durf dan ook eens een middag vrijaf te nemen.

Balans houden

Makkelijker gezegd, dan gedaan: balans houden. In het onderwijs gaat men vaak door na lesgevende taken. Door continuroosters is er weinig rust en tijd om te pauzeren en na schooltijd lijkt de klok door te tikken met andere taken voor de rest van de werkdag. Probeer na de lesgevende taken echt eerst 15 minuten te pauzeren. Drink een kop koffie of thee met collega’s voor je je weer met andere taken bezighoudt. Zo doorbreek je het patroon van ‘moeten’ en
lukt het makkelijker om je gedachtes en houding op de volgende taak te richten. Bij het stellen van prioriteiten en het maken van de planning is het ook zeker belangrijk een middag balans te plannen: tijd voor jezelf, voor privé. Een middag op tijd naar huis om weg te zijn van werk en wat er morgen op de planning staat is voor morgen, jij gaat vanmiddag voor ontspanning.

Durf achterover te leunen

Je lijkt altijd aan te staan als onderwijsprofessional. Dat maakt het vak mooi en jezelf kwetsbaar om ook goed voor jezelf te blijven zorgen. Een werkdag in het onderwijs is nooit hetzelfde, hoe goed je deze ook kunt voorbereiden, het (ver)loopt toch vaak anders. Wat mij tijdens de lesdag rust gaf, was het inbouwen van momenten dat ik als stamgroepleider/leerkracht achterover leunde. Was de groep aan het werk? Dan haalde ik een kop thee en keek vanaf mijn stoel naar mijn groep. In stilte, met trots. En vergeet niet om je groep dit trotse moment na afloop mee te geven.

Vraag hulp

Voor de één vanzelfsprekend, voor de ander de laatste stap: hulp vragen. Als je door de bomen het bos niet meer ziet, je bovenstaande punten écht hebt toegepast om het gevoel en ervaren van werkdruk te verminderen? Vraag dan om hulp. Bij je leidinggevende, een naaste collega of onderwijscoach met wie je je werkdruk zorgen kunt delen. Laat waar mogelijk taken van je overnemen, zorg voor adempauze en dat je met rust en plezier je werkzaamheden kunt uitvoeren. Je doet elke dag wat haalbaar is en vergeet daarbij vooral jezelf niet.

Manon Westerhuis