Ze luisteren aandachtig. Ze knikken instemmend. En toch blijkt een dag later dat veel van de uitleg alweer is weggezakt. Voor veel leerkrachten en pedagogisch professionals is dit een herkenbaar beeld. Hoe kan het dat kinderen soms zo weinig lijken te onthouden, terwijl bij de voorbereiding van de les toch overal aan gedacht is?

Het antwoord ligt vaak niet in 𝘸𝘢𝘵 we aanbieden, maar 𝘩𝘰𝘦. Steeds meer inzichten uit de praktijk én uit onderzoek laten zien dat kinderen beter leren wanneer zij actief betrokken zijn. Leren door doen blijkt niet alleen leuker, het is ook effectiever.

Hoe leren kinderen?

Kinderen zijn van nature ontdekkers. Zeker jonge kinderen leren niet door alleen te luisteren, maar door te ervaren, te bewegen en te onderzoeken. Ze gebruiken hun hele lijf en al hun zintuigen om de wereld te begrijpen. Wanneer leren betekenisvol is en aansluit bij hun belevingswereld, blijft nieuwe kennis beter hangen.

Dit noemen we ook wel 𝐞𝐫𝐯𝐚𝐫𝐢𝐧𝐠𝐬𝐠𝐞𝐫𝐢𝐜𝐡𝐭 of 𝐚𝐜𝐭𝐢𝐯𝐞𝐫𝐞𝐧𝐝 𝐥𝐞𝐫𝐞𝐧. In plaats van passief informatie ontvangen, gaan kinderen zelf aan de slag. Ze mogen proberen, fouten maken, vragen stellen en verbanden leggen. Juist dát proces zorgt ervoor dat leren dieper wordt verankerd.

Mijn opa zei altijd:
‘𝘞𝘢𝘵 𝘫𝘦 𝘩𝘰𝘰𝘳𝘵, 𝘷𝘦𝘳𝘨𝘦𝘦𝘵 𝘫𝘦, 𝘸𝘢𝘵 𝘫𝘦 𝘻𝘪𝘦𝘵, 𝘰𝘯𝘵𝘩𝘰𝘶𝘥 𝘫𝘦, 𝘸𝘢𝘵 𝘫𝘦 𝘥𝘰𝘦𝘵, 𝘣𝘦𝘨𝘳𝘪𝘫𝘱 𝘫𝘦’

Wat zijn activerende opdrachten?

Activerende opdrachten zijn werkvormen waarbij kinderen actief deelnemen aan het leerproces. Ze denken niet alleen na, maar bewegen, maken, onderzoeken of ervaren iets zelf. Dit kan op veel verschillende manieren:

– samen een probleem oplossen;

– leren door spel;

– bewegen tijdens het leren

– opdrachten waarbij meerdere zintuigen worden aangesproken;

– leren in een herkenbare, realistische context.

Wat activerende opdrachten níét zijn, is eindeloos luisteren of alleen werken met werkbladen. Dat betekent niet dat instructie geen plek heeft, maar wel dat deze wordt afgewisseld met doen, ervaren en toepassen.

Waarom blijven activerende werkvormen beter hangen?

Er zijn verschillende redenen waarom leren door doen zo krachtig is, hieronder leg ik graag uit welke dit zijn.

1. Meerdere zintuigen tegelijk
Wanneer kinderen zien, voelen, ruiken, proeven of bewegen, wordt informatie op meerdere plekken in het brein opgeslagen. Dit vergroot de kans dat kennis blijft hangen.

2. Emotie en plezier versterken het geheugen
Leren dat leuk is, roept emotie op. En emotie speelt een grote rol bij onthouden. Een opdracht waar kinderen plezier aan beleven, wordt beter opgeslagen dan een abstracte uitleg.

3. Eigenaarschap en betrokkenheid
Kinderen die actief meedoen, voelen zich (onbewust) verantwoordelijk voor hun leerproces. Ze zijn geen toeschouwer, maar deelnemer. Dat vergroot motivatie en zelfvertrouwen.

4. Aansluiting bij natuurlijke nieuwsgierigheid
Activerende opdrachten sluiten aan bij de nieuwsgierigheid van kinderen. Ze willen ontdekken, vragen stellen en zelf ervaren hoe iets werkt.

Activerend leren in de praktijk

In de klas of op de opvang hoeft activerend leren helemaal niet ingewikkeld te zijn. Denk aan:
een speurtocht rondom een thema;

– een proefje of onderzoeksvraag;

– een bewegingsopdracht gekoppeld aan leerstof;

– samen iets maken, bereiden of ontwerpen.

Door leerstof te koppelen aan concrete ervaringen, wordt deze begrijpelijker en betekenisvoller. Kinderen zien het nut en de samenhang, in plaats van losse feitjes te onthouden.

De missie van Foodies & Family!

Deze manier van leren vormt ook de basis van het lesmateriaal van Foodies & Family. Vanuit de overtuiging dat kinderen leren door te doen, zijn werkvormen ontwikkeld waarin beleven centraal staat. Denk aan leren over voeding door samen te koken, bewegen door speelse opdrachten, of thema’s verkennen via speurtochten en spellen.

De kracht van deze aanpak zit in de combinatie van structuur en speelsheid. Kinderen zijn actief bezig, maar wel met een duidelijk leerdoel. Door aan te sluiten bij hun dagelijkse leefwereld: eten, bewegen, samen zijn, wordt leren herkenbaar en toegankelijk.

Deze werkvormen sluiten niet alleen goed aan bij jonge kinderen, maar ook bij verschillende leerstijlen. Ze zijn inzetbaar binnen onderwijs en kinderopvang en bieden ruimte voor differentiatie. Elk kind kan op zijn eigen manier meedoen en leren.

Wat vraagt dit van de professional?

Activerend leren vraagt soms een andere rol van de leerkracht of pedagogisch medewerker. Minder zenden, meer begeleiden. Niet alles vooraf invullen, maar ruimte laten voor ontdekken en ervaren.

Dat betekent:

– (durven) loslaten;

– vertrouwen hebben in het leerproces;

– kijken en luisteren naar wat kinderen laten zien.

Tot slot: klein beginnen maakt al verschil

Leren door te doen hoeft niet groots of tijdrovend te zijn. Een activerende opdracht, een speelse werkvorm of een moment van bewegen kan al een groot verschil maken. Het gaat niet om méér doen, maar om anders doen!

Nieuwsgierig naar de doorlopende leerlijn van Foodies & Family?

Neem een kijkje op de website of plan een vrijblijvende kennismaking in.