Categorie: leerlingen

Ingeschatte leestijd: 4 minuten

Inhoudsopgave

Gerelateerde artikelen

Mindset veranderen: test je mindset

Test jezelf: groei-mindset versus statische-mindset Welkom bij de mindset-test om je mindset te veranderen of te testen! Als leraar speel je een essentiële rol in het begeleiden van de mentale ontwikkeling van je leerlingen. Deze test is ontworpen om je te helpen jouw...

ADHD in de klas

ADHD in het onderwijs  In deze blog lees je meer over ervaringen van ADHD in de klas. Voor deze blog ben ik geïnspireerd door mijn neef. Hij is mijn enige neef, inmiddels 30, maar ook de enige in onze familie die een diagnose met ADHD heeft gekregen. In onze beleving...

Wat is een groeimindset?

Het belang van het creëren van een omgeving voor een groeimindset In het onderwijs streven we niet alleen naar het bijbrengen van kennis, maar ook naar het ontwikkelen van een mindset die gericht is op groei en ontwikkeling. De groeimindset, zoals beschreven door...

Motivatie van leerlingen bloeit op

‘Progressie, Eigenaarschap en Zelfsturing als superkrachten voor een episch onderwijsavontuur!’  Welkom in de spannende wereld van onderwijs, waar we de weg banen met progressiegericht werken, eigenaarschap en zelfsturing als onze superkrachten. Laten we ontdekken...

Welzijn in het onderwijs

Welzijn op Het Spectrum Het spectrum is een school in Delfgauw met het vignet welbevinden. Er heerste op de school gedurende langere tijd onderhuidse onrust en pestgedrag. Met een schoolbreed plan- met betrokkenheid van de ouders- is hiervan werk gemaakt. Het...

Welbevinden in het onderwijs

Welbevinden in de praktijk en ons visie  Sociaal-emotioneel welbevinden (vanaf nu: welbevinden) loopt als een rode draad door de aanpak van het kabinet om corona vertragingen in te lopen in het onderwijs. De overgrote meerderheid van de scholen blijkt ook...

Ontwikkel metacognitieve vaardigheden

Trainen van metacognitieve vaardigheden  Metacognitie is het ´leren leren.´ Het veronderstelt dat leren een proces is bestaande uit verschillende stappen. Wanneer je je van deze stappen bewust bent kun je ze internaliseren. Bij nieuwe stof zal de leerling steeds voor...

Uitgelichte artikelen

Naamswijziging ABCopschool: persbericht

Van ABCopschool naar Tip Met gepaste trots willen we met je delen dat we verder gaan onder onze nieuwe bedrijfsnaam: Tip b.v. Deze naamswijziging resoneert beter met de bijdrage die we de komende jaren in het basisonderwijs willen leveren en is bovendien makkelijker...

Welzijn in het onderwijs

Welzijn op Het Spectrum Het spectrum is een school in Delfgauw met het vignet welbevinden. Er heerste op de school gedurende langere tijd onderhuidse onrust en pestgedrag. Met een schoolbreed plan- met betrokkenheid van de ouders- is hiervan werk gemaakt. Het...

Taalvorming: de kunst van communicatie door het leven heen

Taal bewust: hoe verweven is taal met ons leven? Bij levensbedreigende situaties vragen we ons af: hoe lang kan een mens zonder eten of drinken? De vraag hoe lang een mens zonder taal kan wordt niet gesteld. Maar hoe groot is het aandeel van taalvorming in ons leven?...

Ingeschatte leestijd: 4 minuten

Leerlingparticipatie: het belang van stem en inspraak

Hoor jij het kind?

Misschien vind jij dit een vreemde vraag en denk je: “Natuurlijk hoor ik het kind!” Het kind horen, is echter niet enkel een vereiste competentie binnen het onderwijs, maar ook een wettelijke plicht. In deze blog zal ik wat uitleggen over leerlingparticipatie en waarom dit een wettelijke plicht is. Ook zal ik vertellen wat dit ‘recht van het kind om te worden gehoord’ inhoudt en wat dit betekent voor onderwijzers, schoolleiders en besturen. 

Ik ben thans werkzaam als zij-instroomleerkracht en coördinator burgerschap op de openbare basisschool Multatuli in Amsterdam. Daarvoor ben ik 17 jaar werkzaam geweest als advocaat, onder meer op het gebied van kinderrechten.

 

Wettelijke basis

Kinderrechten zijn vastgelegd in het Verdrag inzake de rechten van het kind van de  Verenigde Naties (20 november 1989). Het kind is daarmee erkend als een zelfstandige drager van rechten. In 1995 heeft Nederland dit Verdrag geratificeerd.

Artikel 12 van dit Verdrag bepaalt dat: “De Staten die partij zijn, verzekeren het kind dat in staat is zijn of haar eigen mening te vormen, het recht heeft die mening vrijelijk te uiten in alle aangelegenheden die het kind betreffen, waarbij aan de mening van het kind passend belang wordt gehecht in overeenstemming met zijn of haar leeftijd en rijpheid.”

 

Leerlingparticipatie: het recht om gehoord te worden in onderwijs

Dit recht wordt ook wel ‘het recht om gehoord te worden’ en/of ‘het participatierecht’ genoemd. Dit behoort tot de basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Het recht geldt voor alle kinderen. Uit de toelichting bij dit recht (VN, 20 juli 2009) blijkt dat er nadrukkelijk geen leeftijdsgrens wordt gesteld, omdat het opnemen van een leeftijdsgrens het recht beperkt in plaats van erkent. Uit onderzoek blijkt dat ook zeer jonge kinderen in staat zijn om hun mening te vormen (Lansdown, 2005). Alle vormen van meningsuiting, waaronder non-verbale communicatie, moeten worden geaccepteerd. De zinsnede ‘alle aangelegenheden die het kind betreffen’ dient ruim te worden opgevat. Het strekt zich uit tot alle onderwerpen die het kind aangaan. De mening moet serieus worden genomen als het kind in staat is om zich deze te vormen.

In de toelichting wordt ook advies gegeven over hoe dit recht gerealiseerd moet worden op scholen en binnen het onderwijs. Het Comité voor de Rechten van het Kind adviseert om kinderen over het navolgende te horen:

        Het samenstellen van onderwijs- en schoolprogramma’s;

        Discriminatie, het voorkomen van pesten en disciplinaire maatregelen;

        Onderwijsbeleid; en

        Individuele beslissingen ten aanzien van het kind.

Daarnaast dient, in het kader van mensenrechtenonderwijs, binnen de school geoefend te worden door kinderen met het recht om te worden gehoord. Kinderen moeten in leerlingenraden en door deelname in medezeggenschapsraden of vertegenwoordiging binnen schoolbesturen hun mening vrijelijk kunnen uiten over schoolbeleid en gedragscodes (VN, 20 juli 2009, alinea’s 105 t/m 114).

 

Wat betekent dit recht voor onderwijzers, schoolleiders en besturen?

Met de nieuwe Wet verduidelijking van de burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs van 1 augustus 2021 (Staatsblad 2021, 320) is een nationale wettelijke basis gelegd op grond waarvan onderwijzers, schoolleiders en besturen verplicht zijn om het participatierecht van kinderen binnen de school vorm te geven. In deze Wet wordt namelijk opdracht gegeven om kinderen binnen de school te laten handelen conform de basiswaarden van de democratische rechtsstaat en moeten zij sociale en maatschappelijke competenties ontwikkelen door actief met deze basiswaarden te oefenen. Het bestuur van de school moet voorts zorgen voor een schoolcultuur waarin alle bij het onderwijs betrokken personen de basiswaarden van de democratische rechtsstaat en autonomie van leerlingen als centrale spelregels hanteren en voorleven. (Kamerstukken II 2019/20, 35 352, nr. 3).

Zeer recent, op 23 oktober 2023, heeft de voorzitter van het Kinderrechtencollectief, Marc Dullaert, uitgesproken dat kinderparticipatie nog steeds onvoldoende wettelijk is geregeld in Nederland. Dit in tegenstelling tot Duitsland en Vlaanderen (nieuws.nl, oktober 2023). De nieuwe Wet verduidelijking van de burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs is inderdaad onduidelijk over hoe aan dat participatierecht vorm dient te worden gegeven. Dat kinderen een participatierecht hebben en dat onderwijzers, schoolleiders en besturen de uitoefening van dit recht door kinderen moeten creëren, faciliteren en stimuleren, is echter overduidelijk.

 

Mijn functie

Als coördinator burgerschap ga ik me het komende schooljaar inzetten voor het oprichten van een leerlingenraad: een belangrijke stap richting het formaliseren van het participatierecht van kinderen op school. Daarnaast vraag ik mijn leerlingen regelmatig om feedback. Mijn groep 4 is recentelijk begonnen met een weektaak. Op mijn vraag of ik nog iets anders of beter kan doen met betrekking tot hun weektaak kreeg ik als antwoord dat zij graag meer rekentaken willen. Vanzelfsprekend heb ik ‘passend belang gehecht’ aan hun mening en extra rekentaken in de weektaak opgenomen 😊.

 

Over Tip

Wil jij meer blogs lezen? Zie Tiponderwijs.

Wil jij meer weten wat wij als organisatie doen? Zie Tiponderwijs.

Over de blogger

Mr. Fleur K.H. Blom

        Kamerstukken II 2019/20, 35 352, nr. 3.

        Landsdown G., 2005. The evolving capacities of the child. Innocenti Research Centre, UNICEF/Save the Children. Florence.

        Nieuws.nl, 24 oktober 2023. Dullaert: regering luistert onvoldoende naar mening jeugd. Geraadpleegd op https://nieuws.nl/algemeen/20231024/dullaert-regering-luistert-onvoldoende-naar-mening-jeugd/

        Staatsblad 2021, 320.

        Verenigde Naties, 20 juli 2009. General Comment no.12, Distr. GENERAL CRC/C/GC/12.

Dit artikel is geschreven door:

Fleur Blom
Op: 13 december 2023

Reacties

1 Reactie

  1. Sophia

    Waardevol artikel Fleur!!

    Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *