Kleuterleerkracht, een begin.

Kleuters. Eén van de leukste doelgroepen als leerkracht in het basisonderwijs. Kleuters zijn leergierig, zien de wereld om hen heen met grote verwondering en kunnen hun emoties binnen de kortste keren omtoveren, iets waarvan een volwassene nog kan leren. Als beginnend kleuterleerkracht vind ik het volgen, begeleiden en lesgeven aan kleuters één van de leukste dingen om te doen.

In mijn lessen neem ik kleuters graag mee op een betekenisvolle manier om de wereld om hen heen beter te begrijpen en om hun eigen ervaringen en avonturen in te leggen. Maar ik mis soms de KLOS-ers. Gelukkig heb ik een KLOS-er als buurvrouw waarvan ik dankbaar gebruik maak. Als startende leerkracht vind ik het een uitdaging om naast mijn creatieve ideeën in opdrachten, spel en lessen de slag te slaan tussen het volgen van de SLO leerlijnen en de eigenheid van de kinderen te blijven stimuleren. Want, een “echte” kleuterleerkracht wil ik zijn.

KLOS

Collega’s die de KLOS (Kleuter Leidster Opleiding School) hebben gedaan kijk ik soms met enige jaloerse gevoelens aan. In mijn opleiding, die ik in deeltijd deed, was maar een klein deel gericht op het jonge kind en niet een geheel driejarige opleiding. Ik ben dan ook groot voorstander om de KLOS terug te laten komen. Het curriculum van de KLOS was volledig gericht op de ontwikkeling en de behoeften van jonge kinderen. Het doel was om kleuters voor te bereiden op de lagere school, waarbij er veel ruimte was voor de creativiteit van leerkrachten. Er waren geen concrete ‘overgangsdoelen’ en ik moet zeggen, omdat ik soms geen idee heb wat ik aan het doen ben. Ik wel heel blij ben dat ik gebruik kan maken van observatielijsten en instrumenten omdat ik daarmee mijn leerlingen kan meten aan wat ze zoude “moeten” kunnen.
Een afgestudeerde kleuter leerkracht deed examen in alle vakken, van godsdienst en ontwikkelingspsychologie tot didactiek, maar óók in kleuterliedjes zingen en blokfluit spelen, bordtekeningen maken en het oranje EHBO boekje moest men uit het hoofd kennen. Alle “basiskennis” die ik als kleuterleerkracht, op dit moment nog aan het leren ben. Spel werd op de KLOS gezien als de kern van het leren voor kleuters. Spellen zoals zakdoekje leggen en de zevensprong werden geleerd en gebruikt om spelenderwijs te leren en samenspel te bevorderen.

Spel

Met een achtergrond in creatieve therapie drama, heb ik gelukkig enige spel-skills. Deze vergoten mijn passie voor het belang van spel. Ik ben een groot voorstander om veel spel in de klas in te zetten en kleuters weer kleuter te laten zijn. Alsnog betekende dat ik de eerste keer enigszins beduusd in de huishoek zat. Geen idee wat ik moest doen, dan het drinken van een zogenaamd kopje thee. Want hoe begeleid je kleuters in het spelenderwijs ontdekkend leren en sluit je aan bij hun spel, zonder dat je ze dwingt om iets anders te doen?

Boeken en artikelen heb ik gelezen, opdrachten heb ik gedaan om mijzelf vertrouwd te laten raken met het begeleiden van kinderen in spel. Want dat vraagt nogal wat: kennis van de spelniveaus van kinderen, rijk en uitdagend materiaal om mee te spelen en vooral jezelf voor schut durven zetten als je weer eens de huishoek in gaat om mee te spelen. Na enige ervaring, in het drinken van de nodige kopjes thee, ben ik erachter gekomen dat ik vooral moest observeren. Kijken wat de kinderen aan het doen zijn en hierop mijn begeleidingswijze en de keuze voor het materiaal op aan laten sluiten.

Belang van spel

Gelukkig wordt er steeds meer aandacht aan het spel van kinderen besteed en zijn er vele onderzoeken die laten blijken dat spel de taal en rekenvaardigheden bevorderen.
Spel is van belang voor de ontwikkeling van kleuters .Het is hun natuurlijke manier om de wereld te ontdekken en zich sociaal, emotioneel, cognitief en motorisch te ontwikkelen. Tijdens het spel zie ik kinderen samenwerken, problemen oplossen en opeens praten, terwijl ze in de kring dit niet durven. Spel nodigt uit om nieuwe vaardigheden en gedrag te ontwikkelen. Het kan het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid van kinderen vergroten. In de klas werken we op het moment rondom het thema verkeer. Op het plein hebben mijn collega´s verkeerssituaties nagespeeld en kinderen zijn enthousiast aan de slag gegaan met het oefenen met oversteken en het uitdelen van boetes.
In de klas heb ik een bus nagebouwd, waar de kinderen, onder begeleiding van de buschauffeur een ritje kunnen maken, een kaartje kunnen kopen en hun reis kunnen gaan uitstippelen. De kaartjes kaart heb ik samen met de kinderen gemaakt en was een uitstekende rekenactivtieit. De kinderen hebben op dit moment niet eens door dat ze met `school` bezig zijn.
Spelen zou na mijn inzien ook veel meer door volwassenen moeten gebeuren. Het houdt je jong van geest en geeft nieuwe inzichten om op een andere manier met situaties om je heen om te gaan.

De leerkracht als spelbegeleider

Leerkrachten bieden een cruciale rol in de begeleiding van het spel van kleuters. Door goed te observeren, biedt een leerkracht de begeleiding die aansluit bij de behoeften en interesses van het kind. Daarnaast stimuleert het de sociale interactie, moedig het creativiteit aan en helpt het kinderen bij het verwerken van emoties. Leerlingen die geen tot weinig Nederlands spreken heb ik in spel zien groeien door het nadoen en naspelen en praten van de handelingen die ik als leerkracht aanbod. In menig onderzoek is het al gezegd maar als leerkracht maak je het verschil.

Conclusie: Spel als Sleutel tot Succesvol Kleuteronderwijs

Spel is de sleutel tot succesvol kleuteronderwijs, omdat het de basis vormt voor de totale ontwikkeling van het kind. Via spel leren kleuters belangrijke vaardigheden zoals samenwerken, communiceren, problemen oplossen en creatief denken. Het biedt hen een veilige en plezierige manier om hun omgeving te verkennen, ervaringen op te doen en hun verbeeldingskracht te ontwikkelen. Daarnaast helpt spel bij de emotionele en sociale groei, wat essentieel is voor een gezonde ontwikkeling voor kinderen. Een leerkracht die spel effectief inzet, legt een sterke basis voor het leerproces en de toekomstige schoolprestaties van kleuters. Ik hoop dat deze blog jullie inspireert om, net als ik, deze essentiële rol met passie te vervullen.

Caithlín van Kalker