Als we het hebben over een remedial teacher in het onderwijs dan is dat een zeldzaam voorkomen geworden. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de overheid de wet voor schijnzelfstandigheid streng. In het onderwijs heeft dat veel schoolbesturen ertoe gebracht om remedial teaching-sessies, die voornamelijk door zzp’ers werden uitgevoerd, stop te zetten op scholen.

Zonde, als je het mij vraagt, want de leerlingen en leerkrachten hebben remedial teachers in het (passend) onderwijs van nu harder nodig dan ooit. In deze blog gaan we dieper in op wat is een remedial teacher? En waarom de remedial teacher in de school móét blijven.

De rol van de RT’er

De remedial teacher (hierna RT’er) is iemand met een onderwijsbevoegdheid, inclusief een post-hbo of Master (S)EN- opleiding, met kennis en vaardigheden die zowel orthodidactisch als pedagogisch gestoeld zijn.
Zodra een leerling uitvalt in de reguliere zorgaanpakken in de klas (niveaus 1 en 2), komt de specialistische begeleiding van de remedial teacher om de hoek kijken

De eerder geboden hulp in de klas was niet effectief genoeg voor de leerling. Redenen hiervoor zijn: het tempo van de klas gaat te snel en het niveau ligt te hoog om bij te kunnen houden, waardoor er een achterstand ontstaat. Mogelijk speelt er nog een andere oorzaak mee, zoals een eventuele leerstoornis. Verderop in het blog ga ik uitgebreider in op de aanpak van de RT’er.

Van coach tot bruggenbouwer

Naast de specialistische begeleiding aan de leerlingen is de RT’er ook op school aanwezig- indien dit gewenst- om in een coachende rol de leerkrachten te ondersteunen bij het begeleiden van hun leerlingen. Uiteraard zo effectief mogelijk en binnen de mogelijkheden van de groep.

Daarnaast kan de RT’er fungeren als bruggenbouwer wanneer de communicatie tussen school en ouders moeizaam verloopt. Hoewel iedereen het beste wil voor de leerling, werkt men soms onbedoeld langs elkaar heen. In zulke gevallen is het waardevol om de verbinding te herstellen en de samenwerking te versterken, zodat alle betrokkenen samen kunnen werken aan de ontwikkeling van het kind.

De effectiviteit van de RT’er

De remedial teacher kijkt vanaf het moment van aanmelding naar de mogelijke hiaten in de leerontwikkeling. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de vakinhoud, maar ook naar de grove én de fijne motoriek, de overgang van groep 2 naar groep 3, de sociale vaardigheden van de leerling, executieve functies en andere relevante ontwikkelingsgebieden.

Onderzoek

Door middel van (diagnostisch) onderzoek en observaties wordt zo breed mogelijk naar de problematiek gekeken, omdat er vaak onder het daadwerkelijke zichtbare probleem een heel andere oorzaak kan liggen. Denk maar aan de beeldspraak: het topje van de ijsberg dat slechts zichtbaar is. Door uitgebreid te onderzoeken, kunnen er onderdelen worden uitgesloten en kan er getrechterd worden om de begeleiding zo effectief mogelijk te laten zijn.

Aansluiten bij de leerling

Op basis van de bevindingen schrijft de RT’er een verslag en maakt een plan op maat dat aansluit bij de belevingswereld en onderwijsbehoeften van de leerling. Deze aanpak sluit zoveel mogelijk aan bij het aanbod in de klas, maar de RT’er laat hierbij duidelijk zijn of haar expertise gelden.

Doelen

De RT’er stelt de doelen op voor de begeleiding en die kunnen afwijken van de klassikale doelen of enige overlap hebben.
Die doelen worden opgesteld op basis van evidence based programma’s of een evidence informed manier van werken.

De reden hiervoor is dat de fundamentele basis onvoldoende beklijfd is door de manier van werken met de groepsaanpak. Het is dan nodig om eerst een stevige basis te leggen met behulp van andere methodieken, waaraan de betreffende leerstof uit de klas, als aan een kapstok kan worden opgehangen.

Begeleiding

De leerling komt gedurende een periode van een x-aantal weken individueel of in een klein groepje bij de RT’er voor de begeleiding op zorgniveau 3.
Zo wordt er op dat moment een stuk verantwoordelijkheid bij de leerkracht weggehaald zodat de leerkracht de tijd en aandacht heeft voor de lesinhoud en het klassemanagement.

Remedial teaching is geen bijles

Je kunt dus stellen dat de rol van de RT’er heel anders is dan wanneer een leerkracht, onderwijsassistent of stagiaire de aangeboden leerstof nogmaals opnieuw uitlegt, dat wordt ook wel bijles genoemd. Bijles is vaak kortdurende begeleiding waarbij de nadruk ligt op herhaalde uitleg, op het niveau van de groep, met als doel om te ondersteunen bij het begrijpen van lesstof. De RT’er werkt doelgericht om leerachterstanden of leerproblemen aan te pakken. Daardoor is de begeleiding van deze leerlingen vaak langduriger en intensiever.

Stress bij het leren

Tijdens het begeleiden van de leerling blijkt regelmatig dat er stress bij het leren komt kijken. Leerlingen die langdurig moeite hebben met leren, kunnen faalangst of een laag zelfbeeld ontwikkelen en internaliserend of externaliserend gedrag laten zien. Dit is een beschermingsmechanise van het brein en laat zien dat de leerling uit balans is. De RT’er kan met de specialistische aanpak succeservaringen bij de leerlingen bewerkstelligen. Door de orthodidactische en pedagogische kennis en vaardigheden weet de RT’er wat de oorzaken en gevolgen zijn van stress bij het leren Het herkennen en verminderen van deze stress zorgt ervoor dat er weer ruimte ontstaat om tot leren te komen.

Nadelen van het wegbezuinigen van de RT’er in de school

Nu de specialistische hulp in de school voornamelijk wordt wegbezuinigd en niet meer voor handen is in de school, zijn vooral de leerlingen met specifieke, langdurige onderwijsbehoeften samen met de leerkrachten hier de dupe van. De leerkrachten moeten deze taak nu zelf overnemen wat als een werkverzwaring aanvoelt in tijden van drang naar passend onderwijs en inclusiviteit. Leerkrachten beschikken niet over al deze kennis en vaardigheden waardoor ze vervallen in wat ze wel weten en kunnen, of zelf het wiel gaan uitvinden omdat ze het gevoel hebben met de rug tegen de muur te staan en niet altijd weten waar ze moeten beginnen. Hierdoor ligt een burn-out op de loer en het lerarentekort draagt daar ook niet aan bij.

Conclusie

Remedial teaching is daarom van grote waarde voor de leerlingen die ondanks reguliere lessen blijven vastlopen, omdat het niet alleen ondersteunt, maar ook ingrijpt op een dieper niveau.

Door Linda Tukker– remedial teacher bij RT praktijk Inzicht